حسن فراهانى
599
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
نفت ايران و انگليس ، مدير شركت « ج . پ . مورگان » كه قرار بود وام اعطايى به ايران را تأمين كند به « كدمن » گفت : اگر اين پول در اختيار ايران گذاشته مىشود ، فقط بدين خاطر است كه نام شركت نفت ايران و انگليس به معامله ارتباط داده شده است . و بدون شراكت اين شركت بزرگ انگليسى ، در آمريكا حتى يك دلار نيز نمىتوان براى كشور بدسابقهاى مانند ايران يافت . 3 * ارجاع امور قضايى اتباع بين النهرين به عدليه ديوان محاكمات در خصوص تقاضاى وزارت امور خارجه درباره تعيين تكليف و رسيدگى به امور اتباع بين النهرين اعلام كرد مطابق تصميم هيئت دولت به سفارت انگليس اظهار شد : دولت ايران حاضر نيست ، قرارى كه مبتنى براساس كاپيتولاسيون در ايران باشد ، قبول و منعقد نمايد . بنابراين ، ديوان محاكمات ، امور قضايى اتباع بين النهرين را به عدليه رجوع خواهد داد . 4 * كشمكش انتخابات در آباده به دستور تلگرافى « مشير الدوله » رئيس الوزراى وقت ، انتخابات دوره چهارم مجلس كه در آباده در حال برگزارى بود ، موقتا متوقف شد . 5 به مجلس شوراى ملى نيز تصريح شد چون از انتخابات آباده شكايات زيادى رسيده است ، انتخابات آنجا متوقف مىشود تا مأمور ويژهاى براى نظارت بر انتخابات آنجا از مركز به طرف آباده حركت نمايد . 6 اين در حالى بود كه ، هيئت نظار تعرفهها را توزيع نموده و در حال اخذ راى بودند . هيئت نظار و عدهاى از اهالى به اين موضوع معترض بودند . 7 * تقاضاى آمريكا براى كسب اطلاعات از ميزان ظرفيت و استخراج معادن ايران « برنارد كاتليپ » كنسول آمريكا طى يادداشتى به وزارت امور خارجه خواست تا از مقدار تقريبى استخراج و ظرفيت معادن مختلف ايران مطلع شود . كاتليپ همچنين در اين يادداشت درباره اينكه ، از هرمعدنى در ايران چه مقدار فلز خام ، نمك و . . . استخراج مىشود و يا تصور مىرود كه در مدت يك سال استخراج شود سؤال نمود . 8
--> ( 1 ) . متن اعلان رضا خان به شرح ذيل بود : « به عموم مطلعين از امور ماليات غيرمستقيم و خالصهجات اعلام مىدارد هريك از آقايان كه اطلاعاتى از امور اين دو منبع عايدات داشته پيشنهادهايى كه موجب ازدياد عايدات شود بنمايند با كمال امتنان پيشنهادهاى آنان پذيرفته و مورد مطالعه واقع و هرگاه متضمن نظريات مفيده بود حضورا در اطراف آن مذاكره خواهد شد » . ( ايران ، 25 / 12 / 1300 ، ص 1 ) . ( 2 ) . روزنامه ايران ، 25 / 12 / 1300 ، ص 1 . ( 3 ) . Minute by Churchill , 16 March 1922 , Fo 371 / 784 / 2461 . For the Standard - APOC hegotiations , see cibb and Knowlton , PP . 308 - 17 ; B . Shwadran , the middle East oil and the Great Powers ( N . Y . 1974 , reprint ) . PP . 71 - 78 ; Ferrier , PP . 570 - 80 ; N . Kittner , Issues in Anlgo - Persian Diplomatic Relations , 1921 - 1933 ( Ph . D , London , 1981 ) , PP . 254 - 69 . ( 4 ) . مراسله وزارت خارجه به ديوان محاكمات وزارت خارجه ، 25 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 3 / 15 ، پ 98 ، ص 4 . ( 5 ) . بعد از متوقف شدن انتخابات آباده ، مجلس شوراى ملى به وزارت داخله نوشت كه توقيف انتخابات آباده مخالف با قانون بوده و بايد انتخابات جريان خود را سير نمايد و اگر شكايتى باشد بايد بعدا رسيدگى شود . وزارت داخله نيز طى تلگرافى به ايالت فارس دستور داد كه انتخابات را از توقيف خارج ساخته و به مأمورين دستورات موكدى براى مراقبت و نظارت در انتخابات بدهند . مقرر شد از وزارت داخله يك نفر بازرس به آن منطقه فرستاده شود ( روزنامه ايران ، 28 / 12 / 1300 ، ص 2 ) . ( 6 ) . روزنامه ايران ، 25 / 12 / 1300 ، ص 2 . ( 7 ) . همان ، 28 / 12 / 1300 ، ص 3 . ( 8 ) . مراسله سفارت آمريكا به وزارت خارجه ، 25 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 10 ، پ 1 ، ص 28 .